Monday, January 23, 2012

Bribery charges follow ACU arrest of Kandal judge


From Radio Free Asia 

អង្គភាព​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុករលួយ​ចាប់​ចៅក្រម​ខេត្ត​កណ្ដាល​២​រូប

2012-01-21
អង្គភាព​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុករលួយ បាន​ចាប់​ខ្លួន​ចៅក្រម​នៃ​សាលាដំបូង​ខេត្ត​កណ្ដាល ២​រូប និង​មន្ត្រី​សុរិយោដី ១​រូប កាល​ពី​យប់​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១២។
ចៅក្រម​ទាំង ២​រូប​នោះ​មាន​ឈ្មោះ  លោក ហួត ហ៊ាង និង​អ្នកស្រី ខូវ ចាន់ថូ  រី​ឯ​មន្ត្រី​សុរិយោ​ដី​មាន​ឈ្មោះ​អ្នកស្រី យឹម វួច។ 
លោក កែវ រ៉េមី សមាជិក​ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ និង​ជា​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​នៃ​អង្គភាព​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុករលួយ មិន​បាន​អត្ថាធិប្បាយ​​ចំពោះ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​មនុស្ស​ទាំង ៣​នាក់​នេះ​ថា ពាក់ព័ន្ធ​រឿង​អ្វី​ខ្លះ​នោះ​ទេ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១២។ លោក​គ្រាន់តែ​បញ្ជាក់​ថា ទុក​ពេល​វេលា​ឲ្យ​ខាង​សមត្ថកិច្ច ជា​ពិសេស​ខាង​អង្គភាព​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុករលួយ លោក ឱម យ៉ិនទៀង ធ្វើ​កិច្ចការ​ទាំង​អស់​នេះ។
ប៉ុន្តែ​មន្ត្រី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​បញ្ជាក់​ថា ការ​ចាប់​ខ្លួន​នេះ​អាច​ពាក់ព័ន្ធ​ជា​សំខាន់​ក្នុង​រឿង​អំពើ​ពុករលួយ និង​ជម្លោះ​ដីធ្លី។
អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​ស៊ើប​អង្កេត​នៃ​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក លោក ចាន់ សុវ៉េត បាន​បញ្ជាក់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មករា ថា ពិត​ជា​មាន​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ចៅក្រម​សាលា​ដំបូង​ខេត្ត​កណ្ដាល ២​រូប និង​មន្ត្រី​សុរិយា ១​រូប​ពិត​មែន។ លោក​បាន​គាំទ្រ​ចំពោះ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​នេះ ប៉ុន្តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​លោក​បាន​សុំ​ឲ្យ​មន្ត្រី​មាន​សមត្ថកិច្ច អនុវត្ត​ច្បាប់​ឲ្យ​បាន​ពេញលេញ​ទៅ​តាម​នីតិវិធី​ និង​មាន​តម្លាភាព។
កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១០ អង្គភាព​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុក​រលួយ ដែល​ដឹក​នាំ​ផ្ទាល់​ដោយ​លោក ឱម យ៉ិនទៀត បាន​ចុះ​ចាប់​ខ្លួន​ព្រះរាជអាជ្ញា​អម​សាលា​ដំបូង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់​មួយ​រូប គឺ​លោក តុប ចន្ទសេរីវុឌ្ឍ ដែល​គេ​បាន​រក​ឃើញ​ថា បាន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​អំពើ​ពុករលួយ៕

From Phnom Penh Post issue today

Bribery charges follow ACU arrest of Kandal judge


  • PDF


A judge from Kandal province was charged with bribery and detained in the capital’s Prey Sar prison late yesterday.

Another judge was released after both appeared in court for questioning for allegedly attempting to extort money from a provincial cadastral land official.

Provincial prosecutor Uk Kimsith told the Post yesterday  one of two provincial judges had been charged with bribery and sent to the prison after testifying in court.

“The judge Hout Heang was charged with bribery and sent to Prey Sar, but female judge Khov Chan Pho was not charged,” he said.

Anti Corruption Unit spokesperson Keo Remy said yesterday the provincial prosecutor had charged Hout Heang with bribery under Article 517 of the criminal code.

“Before I left the court, I saw the judicial police send Hout Heang to Prey Sar and the female judge was released,” Keo Remy said, adding that Huot Heang could face between seven and 10 years in prison.

ACU officials had arrested the two judges on Friday night, and it had been ascertained during questioning that only one of the judges was involved in the alleged extortion, Keo Remy said.

“We detained them at the ACU for questioning and sent them back to Kandal provincial court,” he said.

“We have the document to show the [provincial] prosecutor that the female judge was not involved in extortion.

“According to the confession of Hout Heang, he said only he extorted US$5,000 from the victim,” Keo Remy said. 

“Hout Heang told us that Judge Khov Chan Pho was not involved with the money he extorted from the victim.

“The victim in the case had asked Khov Chan Pho to be a witness because she is the victim’s friend.”

Keo Remy said Hout Heang had told provincial cadastral official Yem Veouch, who is involved in a land dispute, to pay him $5,000 or he would sign off on a warrant to arrest her.

Yem Veouch had filed the complaint to the ACU and the two judges had been arrested while the money was being exchanged, he said.

“We investigated and searched carefully before we [made the arrests],” Keo Remy said.

Friday, January 20, 2012

Expresses Grave Concern about the Work of ECCC’s Co-Investigating Judges


PRESS RELEASE
CHRAC Expresses Grave Concern about the Work of ECCC’s Co-Investigating Judges
Phnom Penh, 19 January 2012

The on-going disagreement between the National and International Co-Investigating Judges at the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia (ECCC) over the appointment of Judge Laurent Kasper-Ansermet has increasingly become a concern. Related to this matter, we believe the intervention by the Supreme Council of the Magistracy of the Kingdom of Cambodia (SCM) over the appointment of Judge Kasper-Ansermet ultimately violates the agreement between the Cambodian government and the United Nations which is stipulated both under the Cambodian and the ECCC’s law.  The Cambodian Human Rights Action Committee (CHRAC)—a coalition of 23 NGO members—urges the Cambodian government to fulfill its obligation to fair and independent judicial proceedings at the ECCC by appointing a Co-Investigating Judge at the ECCC immediately. Moreover, the United Nations (UN) and donors to the ECCC must uphold the ECCC’s reputation to conduct fair and independent trial by conducting an independent inquiry with regard to the conduct by the Co-Investigating Judges. Without such an inquiry, the legacy of this tribunal will be seriously damaged.

According to the ECCC’s Law, Reserve Judges may be called upon in the event of an emergency and the immediate necessary replacement of the former Judge. Thus, a “Reserve Judge” is already appointed when made to fill the position of a reserve. In accordance with Articles 25 and 26 of the ECCC Law, the foreign Reserve Co-Investigating Judge was already appointed in an official manner. According to Article 27 (3) of the ECCC Law, he – by law – replaces the former Co-Investigating Judge and is obligated to fulfill his duties. Not only is another formal appointment unnecessary from our viewpoint, but the process has been continuously delayed for months. While some observers may argue that an appointment is necessary, it is merely a formality within the process. To deviate from such interpretation is to only allow for risking the independence of the ECCC’s proceedings.

Second, the National and International Co-Investigating Judges must work together in professional harmony, holding respect for judicial independence and rule of law. This is a matter of grave importance, as aging Civil Parties are tired of the constant delays with regard to the pending Cases 003 and 004. Independent inquiries into the handling of Cases 003 and 004 must be conducted and it is the UN’s role to exert pressure on the Cambodian government regarding any allegations of political interference. The UN should fulfill its involvement in a more proactive manner; otherwise risk its own reputation in ensuring judicial independence and rule of law.

Third, the current system of the SCM must undertake a judicial reform process. The Ministry of Justice should not be involved with the decisions of the SCM, and transparency within the process is an obligation that should be fulfilled. With this reform, we urge that the pending draft of the Amendment of the Law on the Organization and Functioning of the SCM shall be immediately amended to guarantee the effective functioning and full independence of the judiciary in Cambodia. Moreover, given the involvement of the national Co-Investigating Judge in the decision of the SCM, we urge the national Judge to step down from the SCM as there is an obvious conflict of interest from holding two roles, which prevent him from exercising his duties at the ECCC independently.

We therefore urge the Cambodian Government and the UN equally to fulfill their duties regarding the ECCC in accordance with the spirit of the Agreement. Civil society demands that justice be ensured through an independent judiciary and believes that the delay in regard to Cases 003 and 004 must be addressed immediately.

Further information, please contact:
Mr. Thun Saray           Chairman of CHRAC/President of ADHOC             Tel: 016 440 044
Mr. Sok Sam Oeun     Executive Director of CDP                                        Tel: 012 901 199
Mr. Hang Chhaya       Executive Director of KID                                         Tel: 012 865 910
Mr. Run Saray             Executive Director of LAC                                        Tel: 012 838 341
Mr. Mak Chamroeun   Executive Director of KYA                                       Tel: 097 444 5777

Sunday, January 15, 2012

Ebook of Law


Dear All readers,

It is very important for all the people to read the book in order to improve your knowledge. Law Journal of Cambodia (LJC) has intention want all Cambodian people understand well about the law and other information for feeding their daily life. The Ebook of Law is focused only the law sector. Most of the books are coming from the abroad. Those are types of ebook that they can be distributed for the knowledge sharing.

We will send you a those books as soft copies if you are satisfied our requirements.

The significant requirement are that if you want you read any type of ebook in our blog or this facebook that we post, we will send you a part (100 pages) of that book  by providing you a month for reading.  After you read a month for 100 pages or less then this period (if you send us before the due date), you must summary it at least two page and then send us back. Our group members will review those contents and will send you the second part of the books and your obligation shall complete as state above. We will do as same as the other remain parts of the book.

If you complete all the requirements, we will send you a whole book by soft copy and you’re excellent and commitment in reading, our group will give you a book and soft copy as well.

We are sorry that we don’t have book in Khmer language. Our group will try the best to find the charity source of book to distribute all of you.
Hope you like to read the books for sharing your knowledge to the neighbor to improve our country in prosperity. Long Live KINGDOM OF WONDER.

.......................................................
Law Journal of Cambodia(LJC) is a non-political and independent team who volunteer working for disseminating laws and informaton regarding development and human rights situation in Cambodia. All comment or idea of LJC cannot be claimed in front of court and other purpose. LJC just provide ways for people to understand the context of law and other issues. LJC wants people to understand the law and live in peaceful means. If you need inquiry, please drop your e-mail to cambodianlawjournal@gmail.com. Welcome all comments on this blog
ព្រឹតិ្តច្បាប់កម្ពុជា (ព ច ក)គឺជាក្រុមឯករាជ្យ និងមិនមែនជាបក្សនយោបាយទេ ជាក្រុមស្ម័គ្រចិត្តដែល ធ្វើការ​ សម្រាប់ធ្វើ ការផ្សព្វផ្សាយអំពីច្បាប់ និងព័តមាន ដែលទាក់ទងនឹងការអភិវឌ្ឍ និងស្ថានភាព សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។ រាល់មតិ យោបល់នៅក្នុងព្រឹត្តនេះមិនអាចយកទៅធើ្វជាអំណះ អំណាង ចំពោះមុខ តុលាការ រឺក្នុងគោលបំណងអ្វីផ្សេងទៀត ឡើយ។ ព​ ច ក​ គ្រាន់ផ្តល់នូ​វ​ចំណេះដឹងច្បាប់ និងចំណេះដឹងផ្សេងៗទៀតដល់ប្រជាពលរដ្ឌប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនលោក អ្នកចង់ដឹងព័តមានបន្ថែមអំពី ព ច ក សូមផ្ញើអីម៉ែលមកយើងខ្ញុំ។​ យើងខ្ញុំសូមស្វាគមន៌រាល់មតិលំអដល់ ព ច ក៕

Tuesday, January 10, 2012

Request for intervention for the release of 10 arrested community members as a result of forced eviction of Borei Keila community in Phnom Penh on January 3-4, 2011 and seeking of intervention to stop searching for the arrest of other community members.


To:
H.E. Mr. Ang Vong Vathana, Minister of Justice Ministry

Subject:          Request for intervention for the release of 10 arrested community members as a result of forced eviction of Borei Keila community in Phnom Penh on January 3-4, 2011 and seeking of intervention to stop searching for the arrest of other community members.
As above-mentioned, we, the Cambodian Human Rights Action Committee (CHRAC), a coalition of 23 member organizations, the NGO Forum on Cambodia (NGO Forum), a coalition of 86 member organizations, the Housing Rights Task Force (HRTF), a network of 12 member organizations, The Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL), a coalition of 9 member organizations, Cambodian Labour Confederation (CLC), a network of 7 federations, and Civic Alliance for Social Accountability in Cambodian (CASA), a coalition of 12 member organizations, would like to respectfully inform Your Excellency Minister of Justice that: on January 3-4, 2011, hundreds of private security forces and the armed forces equipped with weapons, shields, electrical sticks and tear gas have used bulldozers to destroy houses and other properties of the local residents living in Borei Keila community, forcing them to move from their houses. There were reports of approximate 200 villagers had used their rights of self-defense against the forced eviction which was violently carried out by the authorities and to protect their houses and properties from being destroyed. There were at least 10 of the villagers have been currently arrested and held detention in Prey Sar prison.
As a result of this violent incident, the civil society coalition has noted that the residents have been facing many problems, including losing of their houses, shelters, food, employments and some of them are reported to have been living in a very bad condition, while some others are reported to be falling ill, and seriously injured with similar to the condition of those who were just liberated from the Khmer Rouge regime. According to our observation, there were some residents have been arrested and detained in prison, while others have been feared of being arbitrarily arrest by the competence authorities. Furthermore, the situation may have caused uncertainty even if they were moving to the new locations.
Based on above problem, we would therefore like to kindly request Your Excellency to make interventions to release the 10 arrested person so that they can have their freedoms and to stop searching for further arrest of the other villagers.
Please, Your Excellency, accept our highest assurance.
Sincerely yours,
Phnom Penh, 6 January 2011
No.
Name
Organization
Signature
1
Mr. Thun Saray
CHRAC/ ADHOC

2
Mr. Kong Athit
CLC

3
Mr. Sia Phearum
HRTF

4
Mr. Koul Phanha
Comfrel

5
Mr. San Chey
CASA

6
Mr. Chhit Sam Ath
The NGO Forum

Copied to:
-    Royal cabinet of the King;
-    Cabinet of the Prime Minister;
-    Prosecutor-General of the Appeals Court;
-    Foreign Embassies based in the Kingdom of Cambodia;
-    Office of the High Commissioner for Human Rights- Cambodia;
-    Media;
-    Chronological document;


Monday, January 9, 2012

តើព្រះរាជក្រិត្យស្តីពី គោលការណ៍ និងបទបញ្ញត្តិអន្តរកាលនៃការធ្វើអនុប្បយោគ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​សាធារណៈរបស់រដ្ឋ និងរបស់នីតិបុគ្គលសាធារណៈ ដែលប្រកាសឲ្យប្រើ​ដោយព្រះរាជក្រិត្យលេខ នស/រកត/០៨០៦/៣៣៩ ចុះថ្ងៃទី ០៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៦ មានលក្ខណៈត្រឹម​ត្រូវតាមបទដ្ឋាន​ច្បាប់ដែរ ឬទេ ?



តើព្រះរាជក្រិត្យស្តីពី គោលការណ៍ និងបទបញ្ញត្តិអន្តរកាលនៃការធ្វើអនុប្បយោគ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​សាធារណៈរបស់រដ្ឋ និងរបស់នីតិបុគ្គលសាធារណៈ ដែលប្រកាសឲ្យ ប្រើ​ដោយព្រះរាជក្រិត្យលេខ នស/រកត/០៨០៦/៣៣៩ ចុះថ្ងៃទី ០៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៦ មានលក្ខណៈត្រឹម​ត្រូវតាមបទដ្ឋាន​ច្បាប់ដែរ ឬទេ ?

        នៅក្នុងការវិភាគអត្ថបទច្បាប់នេះមិនមានគោលបំណងក្នុងការបន្តុះបង្អាប់ដល់រាជរដ្ឋាភិបាល រឺស្ថាប័ន​​​សាធារណះរបស់រដ្ឋឡើយ។​ គោលបំណងសំខាន់ចំពោះអត្ថបទវិភាគខាងក្រោមនេះ គឺសម្រាប់ការយល់ដឹងតែប៉ុណ្ណោះ។

ដោយសារស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលទាមទារ អោយកម្ពុជា ត្រូវមានច្បាប់សម្រាប់ការគ្របគ្រងលើការងារមួយចំនួនផងដែរ។ ច្បាប់មួយ ចំនួន បានឆ្លងកាត់តាមនីតិវិធី ប៉ុន្តែមានច្បាប់មួយចំនួនតូចមិនត្រូវបានឆ្លងតាមលំដាប់លំដោយ​ នៃការ បង្កើតវានោះឡើយ។​ មូលហេតុថា ច្បាប់ខ្លះមិនឆ្លងតាមដំណើរការត្រឹមត្រូវ នោះ ត្រូវគេបកស្រាយ ថា ជាករណីបន្ទាន់បង្ខំ ហើយ​ជាតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់សង្គមជាតិ ដូច្នេះគេមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ តាមដំណើរ​ ការតាមដំដាប់លំដោយឡើយ។

យើងសូមលើកយកតែករណីច្បាប់មួយមកជម្រាបជូនតែប៉ុណ្ណោះគឺ ព្រះរាជក្រិត្យ​បង្កើត ច្បាប់ស្តីពីការធ្វើអនុប្បយោគពីទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណះរបស់រដ្ឋទៅជាទ្រព្យ​សម្បត្តិ ឯកជនរបស់ រដ្ឋ។​ មូលហេតុដែលយើងលើកយកតែព្រះរាជាក្រិត្យនេះ មកបកស្រាយពីព្រោះ យើងគិតថា ព្រះរាជក្រិត្យនេះ ជះឥតទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ជម្លោះដីធ្លីនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ កម្ពុជា។

តើព្រះរាជក្រិត្យមួយនេះស្របច្បាប់ដែររឺទេ?

នៅក្នុងសៀវភៅរបស់បណ្ឌិតសាយ បូរី "នីតិរដ្ឋបាលទូទៅ"​ បោះពុម្ពលើកទី៣ ឆ្នាំ​២០០៦​ ចាប់ពីទំព័រ៧៤ ដល់ទំព័រ១០៩ តទៅនេះហៅថា ឯកសារ សាយ បូរី បានពិភាក្សា​នូវអំណាចរបស់ អង្គនីតិបញ្ញត្តិ និងប្រតិបត្តិ។ លោកក៏បានលើកនូវករណីព្រះរាជ​​ក្រិត្យមាន​ពីរប្រភេទគឺព្រះរាជក្រិត្យ ជាបទបញ្ជា (គ្មាននៅចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ទេ) និងព្រះរាជក្រិត្យ ឯកត្តភូត (សម្រាប់​​ការ​​តែងតំាង និងការចាត់តាំង)។​
នៅក្នុងឯកសាររបស់សាយ បូរីបានលើកឡើងអំពីទំលាប់របស់ស្រុកខ្មែរគឺ "កូនមាន់ កើត មុនមេមាន់" មានន័យថា មិនទាន់មានច្បាប់អនុញ្ញាតអោយធ្វើអ្វីមួយផង គេធ្វើមុនបាត់​ទៅហើយ។ ជួនកាលគេឃើញមានបទបញ្ជាដែលចេញដោយព្រះរាជក្រិត្យខ្លះមិនទាំងយោង​ច្បាប់​អ្វីទាំងអស់ (ឯកសារសាយ បូរី ទំព័រ៨៧)
បើយើងក្រឡេកមើលនៅក្នុងច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ ២០០១ វិញ យើងឃើញថា មាត្រា ១៦​កថា ខណ្ឌទី៤ចែងថា ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋនៅពេលបាត់បង់ផលប្រយោជន៌សាធារណៈ អាចត្រូវចាត់បញ្ចូលជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ តាមរយៈច្បាប់អនុប្ប​យោគ តែបែរជា គណៈរដ្ឋមន្រី្តបានស្នើទៅព្រះរាជាឡាយព្រហស្តលេខាលើរាជ​ក្រិត្យស្តី​ពីការធ្វើអនុប្ប យោគពី ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណះរបស់រដ្ឋទៅជាទ្រព្យ​សម្បត្តិឯកជនរបស់​រដ្ឋដោយ​  អោយអំណាចទៅ រដ្ឋាភិបាលធ្វើអនុប្បយោគទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋទៅ​ទ្រព្យ​ឯកជន​របស់រដ្ឋ ដោយ អនុក្រិត្យទៅវិញ។

ទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្នអាចជាកម្មវត្ថុនៃការលក់ ការដូរ ការបែងចែកឬផ្ទេរសិទ្ធិ​តាមការកំណត់ដោយច្បាប់ (មាត្រា ១៧() នៃច្បាប់ភូមិបាល២០០១)។ ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិ សាធារណៈរបស់រដ្ឋមិនអាចលក់ដូរបានឡើយ ហើយកម្មសិទ្ធិនៃទ្រព្យទាំងនោះមិនអាច​ កំណត់ អាជ្ញាយុកាលបានទេ(មាត្រា ១៦(នៃច្បាប់ភូមិបាល)។ ចំពោះទ្រព្យដែល​ចាត់ទុក ថាទ្រព្យ សាធារណៈរបស់រដ្ឋមានចែងនៅក្នុងមាត្រា ១៥ នៃច្បាប់ភូមិបាល២០០១)។​

ជាគោលការណ៌ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ឡាយព្រះហស្តលេខាលើព្រះរាជក្រមប្រកាស អោយ ប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាបានអនុម័ត និងព្រឹទ្ធសភាបានពិនិត្យចប់សព្វគ្រប់​រួចហើយ និង ទ្រង់ឡាយព្រះហស្តលេខាលើព្រះរាជក្រិត្យ តាមការស្នើសុំពីគណៈ​រដ្ឋមន្រ្តី (មាត្រា ២៨ថ្មីនៃ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ)។​
 ព្រះមហាក្សត្រមិនអាចប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ ឬបង្កើតច្បាប់ណាមួយបានឡើយ បើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មិនបានប្រទាននូវសិទិ្ធទាំងនោះអោយ ពីព្រោះព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គ្រងរាជ្យ តែមិនកាន់អំណាច (មាត្រា១៧នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ) 

ទោះបីជាព្រះរាជក្រិត្យនេះប្រើប្រាស់សម្រាប់អន្តរកាលក៏ដោយ ក៏យើងគិតថា ព្រះរាជ​ក្រិត្យ មិនគួរផ្តល់អំណាចអោយអង្គនីតិប្រត្តិក្នុងការធ្វើច្បាប់ណាមួយដែលផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដែរ ពីព្រោះ មានតែអង្គនីតិបញ្ញត្តិ (រដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភាប៉ុណ្ណោះដែលមានអំណាចធ្វើច្បាប់ ហើយអំណាច នេះមិនអាចត្រូវបានផ្ទេរទៅអោយអង្គការណាមួយឡើយ (មាត្រា ៩០()ថ្មី និងមាត្រា ៩៩()ថ្មី)

    បើយើងពិនិត្យមើលសេចក្តីយោងរបស់ព្រះរាជក្រិត្យនេះវិញមានដូចខាងក្រោម៖
-រដ្ឋធម្មនុញ្ញ
ព្រះរាជក្រិត្យស្តីពីតែងតាំងរាជរដ្ឋាភិបាល
ព្រះរាជក្រមប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ស្តីពី ការរៀបចំនិងការប្រព្រឹត្តទៅនៃគណៈរដ្នមន្រ្តី
ព្រះរាជក្រមប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ស្តីពី ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ និងច្បាប់ទាំងឡាយដែលធ្វើ​ វិសោធនកម្មនៃច្បាប់នេះ
-ព្រះរាជក្រមប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ស្តីពីការបង្កើតក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ
-ព្រះរាជក្រមប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ស្តីពី របបហិរញ្ញវត្ថុ និងទ្រព្យរបស់ខេត្តក្រុង
-ព្រះរាជក្រមប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ភូមិបាល
យោងតាមសំណើរនិងការឯកភាពពីគណៈរដ្ឋមន្រី្តក្នុងសម័យប្រជុំពេញអង្គ

តើសេចក្តីយោងខាងលើនេះមានលក្ខណៈត្រឹមត្រូវដែរឬទេ?

 រដ្ឋធម្មនុញ្ញៈ មិនមានមាត្រាណាមួយដែលប្រទាននូវអំណាចអោយព្រះមហាក្សត្រឡាយ ព្រះ ហត្ថលេខាលើច្បាប់ណាមួយដែលមិនបានឆ្លងកាត់រដ្ឋសភាឡើយ។ ហើយក៏គ្មានមាត្រា ណាមួយ ដែលចង្អុលអោយរដ្ឋភិបាល(គណៈរដ្ឋមន្រី្ត)ធ្វើច្បាប់ណាមួយដែរ។ ហើយរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេស​ គណៈរដ្ឋមន្រ្តីគ្មានអំណាចណាមួយក្នុងការស្នើសុំព្រះមហា​ក្សត្រ​​​អោយប្រគល់នូវ អំណាចណាមួយ ដោយមិនបានឆ្លងកាត់រដ្ឋសភាដែរ។ ថ្វីត្បិតនាយក​រដ្ឋមន្រ្តី(ក្នុងនាមគណៈរដ្ឋមន្រ្តីមានសិទ្ធិផ្តួច ផ្តើម ធ្វើច្បាប់(មាត្រា៩១ថ្មីនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ)​ក៏ដោយ ក៏ច្បាប់នោះត្រូវតែ បញ្ជូនអោយអង្គនីតិបញ្ញត្តិ អនុម័តដែរ បើមិនអញ្ចឹងទេ នោះអំណាចនីតិ​ប្រតិបត្តិ រំលោភនូវ អំណាចនីតិបញ្ញត្តិហើយ។

 ច្បាប់ស្តីពី ការរៀបចំនិងការប្រព្រឹត្តទៅនៃគណៈរដ្នមន្រ្តី (តទៅនេះហៅថា ច្បាប់ គណៈ​​រដ្ឋមន្រ្តី)ៈ នៅក្នុងមាត្រា១នៃច្បាប់នេះបានចែងថា "រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រ កម្ពុជា ជា អង្គនីតិប្រតិបត្តិមានភារកិច្ចកំណត់ និងអនុវត្តនយោបាយរបស់រដ្ឋតាមគោលការណ៏ ដែល​មាន ចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ រាជរដ្ឋាភិបាលធានាការអនុវត្តច្បាប់ និងដឹកនាំកិច្ចការទូទៅ​របស់រដ្ឋ លើក លែងតែសមត្ថកិច្ចរបស់អង្គការនីតិបញ្ញត្តិ និងអង្គការតុលាការ...."​។ ​ម្យ៉ាង​ទៀត នៅក្នុង មាត្រា ១៣ បានកំណត់ថា នាយករដ្ឋមន្រ្តីចុះហត្ថលេខា លើអនុក្រិត្យសេចក្តីសម្រេច និងសារាចរ របស់​គណៈរដ្នមន្រ្តី។ លិខិតបទដ្ឋាននានាដែលមានអនុភាពទូទៅ​របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវតែបានចុះ ក្នុងរាជកិច្ច។​

 តាមខ្លឹមសារនៃមាត្រាខាងលើយើងឃើញថា រដ្ឋាភិបាលមិនមានអំណាចធ្វើច្បាប់ណាមួយតាម ទំនើងចិត្តរបស់ខ្លួនឡើយ លើកលែងតែមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬច្បាប់ណាមួយប្រគល់អំណាច អោយ តែប៉ុណ្ណោះ​។​

គណៈរដ្ឋមន្រី្តត្រូវតែគោរពតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់ទាំងឡាយដែលបានកំណត់អំពីតួនាទី​របស់ខ្លួន ហើយបទបញ្ជាស្វ័យ័តផ្សេងៗ "មិនអាចចេញបានតាមតែទំនើងចិត្តរបស់ខ្លួនឡើយ" (ឯកសារសាយ បូរី ទំព័រ៨៦)។

ច្បាប់ភូមិបាលៈ ដូចដែលយើងបានជជែកនៅផ្នែកខាងលើរួចហើយ គឺច្បាប់​ភូមិបាល (មាត្រា ១៦ ())​គឺតម្រូវអោយរដ្ឋត្រូវបង្កើតច្បាប់ជាមុនសិន ទើបរដ្ឋាភិបាលមានសិទ្ធិក្នុង​ការ​ធ្វើអនុបយោគ​សម្រាប់ក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍន៌សេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ 

     បើយើងពិនិត្យមើលសេចក្តីយោងផ្សេងទៀតពីចំណុចទី៤ដល់ទី៦ខាងលើវិញ យើង​ឃើញ ថា​ការយោងច្បាប់ទាំងអស់នោះមិនស៊ីសង្វាក់អ្វីបន្តិចសោះទៅនឹងខ្លឹមសារនៃព្រះរាជក្រិត្យស្តីពី គោលការណ៍ និងបទបញ្ញត្តិអន្តរកាលនៃការធ្វើអនុប្បយោគ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​សាធារណៈរបស់រដ្ឋ និងរបស់នីតិបុគ្គលសាធារណៈនិងច្បាប់ភូមិបាលសោះឡើយ។

​​     តាមទ្រឹស្តីបើយោងច្បាប់ខុសនោះ ច្បាប់ដែលចេញនោះខុសច្បាប់ហើយ ពីព្រោះ​យោង លើអ្វីដែលខុស។ 

     ម្យ៉ាងទៀតបើយើងពិនិត្យលើខ្លឹមសារនៃព្រះរាជក្រិត្យស្តីពីគោលការណ៌ និងបញ្ញត្តិអន្តរ​កាលនៃការធ្វើអនុប្បយោគទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ និងរបស់នីតិបុគ្គលសាធារណៈ បានប្រគល់នូវអំណាចដល់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការចាត់ចែងទ្រព្យរដ្ឋទាំងនោះដោយអនុក្រិត្យ (មាត្រា ៥)។ ចំណុចនេះផងដែរក៏បើកសិទ្ធិអោយរដ្ឋាភិបាលបកស្រាយលើខ្លឹមសារនៃមាត្រា ៣ ដែលថា ទ្រព្យប្រភេទណាជាទ្រព្យសម្បត្តិលែងជាតម្រូវការនៃផលប្រយោជន៌សាធារណៈ​ឬទ្រព្យនោះ​បាត់​បង់​លក្ខណៈសម្បត្តិពេញលេញរបស់ខ្លួនក្នុងការបម្រើប្រយោជន៌​សាធារ​ណៈ​ ឬទ្រព្យ​សម្បត្តិនោះ លែងជាការ ប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ដោយសាធារណជន។

     យើងសង្កេតឃើញថា ពេលខ្លះស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនបាន​ដូរទ្រព្យសម្បត្តិរបស់​រដ្ឋ​តាមទំនើងចិត្តទៅអោយឯកជនក្រោមលេសថា ធ្វើអោយអាគាររដ្ឋ ឬស្ថាប័ននោះមានភាពទំនើប​កម្មជាដើម។ ហើយពេលខ្លះធ្វើអនុបយោគលើដីរបស់ពលរដ្ឋដែលរស់នៅជាយូរយារណាស់មក​ហើយ ដោយធ្វើដីនោះសម្រាប់ដីប្រយោជន៌សាធារណៈ​បន្ទាប់ទៀតគេផ្ទេរដីនោះ ជាដីឯកជនរបស់​រដ្ឋ ហើយក៏ត្រូវលក់បន្តទៅអោយឈ្មួញក្រោមលេសថា សម្រាប់កិច្ចអភិវឌ្ឍ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ជាតិ។​​ ហើយនៅក្នុងមាត្រា៦ទៀតសោត បានកំណត់ថា បទបញ្ញត្តិទាំងឡាយណាដែលផ្ទុយនឹងព្រះរាជ​ក្រិត្យនេះ​ត្រូវទុកជា​និរាករណ៏ (អាចមានន័យថា ព្រះរាជក្រិត្យអាចលុប​ចោលច្បាប់​ភូមិបាល២០០១​ឬ?​ ពីព្រោះនៅក្នុងមាត្រា១៦()នៃច្បាប់ភូមិបាលកំណត់ថា ច្បាប់អនុ​បយោគ​ ​ត្រូវបង្កើតជាមុន​សិនទើបអាចធ្វើអនុប្បទានទ្រព្យណាមួយរបស់រដ្ឋបាន)។ តែរដ្ឋមិនបាន បង្កើត​ច្បាប់ទេ បែជាចេញ​ព្រះរាជក្រិត្យបទបញ្ជាមួយអោយអំណាចដល់អង្គការនិតិ​​ប្រតិបត្តិទៅវិញ។

        ផលវិបាកៈ កាលណាអង្គការរដ្ឋណាមួយចេញច្បាប់ដោយបំពាននឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬ ច្បាប់​ផ្សេងៗ ប្រទេសនោះនឹងមិនអាចក្លាយជានីតិរដ្ឋឡើយ ហើយការដោះស្រាយបញ្ហា​នៅក្នុងសង្គម​នឹងមិនអាចធ្វើទៅបានឡើយ។ ការរំលោភបំពានរបស់អង្គការនីតិប្រតិបត្តិមក លើអង្គការនីតិ​បញ្ញត្តិ ជាបញ្ហាមួយដែលធ្វើអោយរដ្ឋនោះមិនមានការបែងចែកអំណាចដាច់ពីគ្នា។ ហើយគ្មាន​អំណាច​ណាមួយត្រួតពិនិត្យលើអំណាចណាមួយ។ តើរដ្ឋនោះនឹងដើរ​ទៅ​ទិសខាងណាទៅ?

.......................................................
 Law Journal of Cambodia(LJC) is a non-political and independent team who volunteer working for disseminating laws and information regarding development and human rights situation in Cambodia. All comment or idea of LJC cannot be claimed in front of court and other purpose. LJC just provide ways for people to understand the context of law and other issues. LJC wants people to understand the law and live in peaceful means. If you need inquiry, please drop your e-mail to cambodianlawjournal@gmail.com. Facebook: http://www.facebook.com/law.cambodia Welcome all comments on this blog ព្រឹតិ្តបត្រច្បាប់កម្ពុជា (ព ច ក)គឺជាក្រុមឯករាជ្យ និងមិនមែនជាបក្សនយោបាយទេ ជាក្រុមស្ម័គ្រចិត្តដែល ធ្វើការ​ សម្រាប់ធ្វើ ការផ្សព្វផ្សាយអំពីច្បាប់ និងព័តមាន ដែលទាក់ទងនឹងការអភិវឌ្ឍ និងស្ថានភាព សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។ រាល់មតិ យោបល់នៅក្នុងព្រឹត្តនេះមិនអាចយកទៅធើ្វជាអំណះ អំណាង ចំពោះមុខ តុលាការ រឺក្នុងគោលបំណងអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ។ ព​ ច ក​ គ្រាន់ផ្តល់នូ​វ​ចំណេះដឹងច្បាប់ និងចំណេះដឹងផ្សេងៗទៀតដល់ប្រជាពលរដ្ឌប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនលោក អ្នកចង់ដឹងព័តមានបន្ថែមអំពី ព ច ក សូមផ្ញើអីម៉ែលមកយើងខ្ញុំ។​ យើងខ្ញុំសូមស្វាគមន៌រាល់មតិលំអដល់ ព ច ក៕